O tym, jak zmieniło się nasze spojrzenie na świat…

Ludzkość od zawsze spoglądała w gwiazdy. Najpierw szukała tam bogów, potem szukała tam siebie, w końcu zaczęła szukać tam innych cywilizacji. Starożytni żeglarze szybko nauczyli się, że na bezkresie oceanu orientacja według położenia gwiazd na nieboskłonie może być jedynym ratunkiem. Pokolenia filozofów – tych pierwotnych ludzi Renesansu, którzy byli zarazem matematykami, fizykami, teologami i astronomami – próbowały doszukać się sensu w tym, jak gwiazdy podróżują po niebie, znaleźć cel ich podróży i umiejscowić nas gdzieś w tym bezmiarze Wszechświata – najchętniej w jego centrum.

"Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem" Jana Matejki /www.wikipedia.org
„Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem” Jana Matejki /www.wikipedia.org

Ale chociaż pokolenia tych antycznych naukowców spędziło całe swoje żywoty na obserwacji gwiazd, i mimo faktu, że jeden z najwiekszych przełomów w astronomii, nasza narodowa duma, czyli stwierdzenie, że układ słoneczny jest układem heliocentrycznym, a Ziemia zaledwie jedną z wielu planet krążących wokół Słońca, dokonał się tylko w oparciu o obserwacje „naoczne” oraz pomiary za pomocą przyrządów geometrycznych, a nie optycznych, mimo tego wciąż fundamentalną datą w historii nowożytnej astronomii pozostanie 25 sierpnia 1609 roku.

Otóż 25 sierpnia 1609 roku był dniem, w którym Galileo Galilei – zwany przez nas Galileuszem – zaprezentował w Wenecji po raz pierwszy swój teleskop. Galileusz nie był odkrywcą teleskopu – ten zaszczyt należy do niemeickiego optyka, Hansa Lippersheya. Nie był też jedyną osobą, którą zaintrygowało osiągnięcie Niemca – wcześniej o pomyśle wiedział już Wenecjanin Paolo Sarpi, który zresztą, gdy Wenecja na początku 1609 roku rozważała zaopatrzenie się w teleskop w celach obronnych, przekonał władze kraju, że należy poczekać, aż otrzymają model ulepszony zbudowany przez Galileusza (co też później nastąpiło). Innym badaczem, który podążył tym śladem jeszcze zanim Galileusz zaczął używać swój teleskop, był Anglik Thomas Harriot – pierwszy człowiek, który dokonał przez teleskop obserwacji Księżyca (a stało się to 26 lipca 1609 roku).

Jednak to teleskopy Galileusza zdobyły mu sławę. Pierwsze miały trzykrotne powiększenie, ale z czasem skonstruował nawet teleskop z powiększeniem trzydziestokrotnym. I nie poprzestał na konstrukcji – dzięki swoim urządzeniom dokonał Włoch kilku spektakularnych obserwacji, między innymi Księżyca – te pokazały, że powierzchnia satelity nie jest gładka, lecz pokryta licznymi kraterami. Dodatkowo – i to było prawdziwie niesamowite osiągnięcie w tamtych czasach – odkrył Galileusz z pomocą swego teleskopu cztery spośród księżyców Jowisza: Io, Europę, Ganimedesa oraz Kallisto. Kolejnym jego osiągnięciem było opisanie faz Wenus (analogicznych do faz Księżyca).

Replika najstarszego teleskopu Galileusza/ www.wikipedia.org
Replika najstarszego teleskopu Galileusza/ http://www.wikipedia.org

Wszystkie te swoje odkrycia – jak i wiele innych – Galileusz skrupulatnie opisał i opublikował na początku 1610 roku w książce Siderus Nuncius – czyli Gwiezdny Posłaniec. A dzisiaj obchodzimy 400-lecie oficjalnej prezentacji teleskopu Galileusza – dnia, który wielu uważa za początek nowożytnej astronomii.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s