No to huzia na Księżyc!

Zaćmienie Księżyca /www.wikipedia.org

37 lat. Tyle czasu upłynęło od ostatniej załogowej misji na Księżyc. Tyle lat NASA czekała, aż klimat polityczny, naukowy, ekonomiczny i któż wie, jaki jeszcze, będą sprzyjające na tyle, by ogłosić, że czas na powrót ludzi na Srebrny Glob. Obama aby zostać prezydentem Stanów naobiecywał wiele. I chociaż niejedno można mu zarzucić, to jego poparcie dla nauki jest niezaprzeczalne (że wspomnę choćby tylko jego wystąpienie na temat badań na komórkach macierzystych. Szkoda, że zabrakło mu odwagi na zdecydowane wystąpienie w Kopenhadze). I zapewne dzięki temu odczuwa się niejakie ocieplenie klimatu także wokół NASA, która w tym roku zapowiedziała, że ludzie ponownie wylądują na Księżycu przed końcem 2020 roku.

Jednym z najpoważniejszych wyzwań, jakie stoją przed astronautami, którzy jako pierwsi na Księżyc powrócą, jest problem surowców (podobny problem stoi też przed hipotetyczną załogową misją na Marsa, ale o tym może kiedy indziej). Oczywiście można ze sobą wozić zapasy powietrza i wody, ale na dłuższą metę, jeśli zachciałoby się nam Księżyc zasiedlać – lub przynajmniej budować na nim jakieś stacje badawcze – jest to rozwiązanie koszto- i energochłonne. Stąd też wyniki badań przeprowadzonych w czasie trwanai programu Apollo bardzo były niefortunne – astronauci na Księżycu wody bowiem nie znaleźli.

Sytuacja zaczęła się jednak nieco ostatnio zmieniać. Zrobiono – za pomocą nowych sond – nowe pomiary. Powyciągano z lamusa stare. Niecały miesiąc temu w Science ukazała się seria prac na temat pomiarów zrobionych w 1999 roku sondą Cassini oraz w 2009 sondami Deep Impact oraz Chandrayaan-1. Pomiary spektroskopowe nie pozostawiły wątpliwości: na powierzchni Księżyca znajduje się warstewka grup hydroksylowych (-OH) oraz wody. Wszystkie te prace wskazały także, że wody szukano do tej pory w złym miejscu – wszystkie załogowe misje lądowały bowiem w okolicy równika Księżyca, podczas gdy wody jest znacznie więcej przy biegunach (przy czym tutaj jeszcze pojęcie więcej było bardzo, bardzo względne). Po tych doniesieniach świat naukowy z zapartym tchem oczekiwał ogłoszonego na 9. października uderzenia części systemu LCROSS w powierzchnię satelity.

W zeszły piątek NASA wreszcie triumfalnie ogłosiła wyniki pomiarów systemu LCROSS: w wiecznie zacienionych kraterach w okolicach biegunów Księżyca znajduje się woda! Po uderzeniu części sondy w powierzchnię Księżyca, jej druga część zbierała dane. Na zdjęciach widać chmurę pyłu, zaraz po uderzeniu sondy w powierzchnię Księżyca. Badania potwierdziły jednak, że w chmurze tej oprócz pyłu właśnie znajduje się woda. Dokładniej: z krateru o średnicy 10 m wyparowało około stu litrów. Jest to znacznie więcej niż oczekiwano. Z drugiej strony, że powołam się na autorytet Steinna Sigurðssona – naukowego bloggera, ale i zarazem astrofizyka z Penn State – ilość ta jest znikoma w porównaniu z najsuchszymi nawet obszarami na Ziemi. Są więc powody do optymizmu, ale nie wiem, czy do hurraoptymizmu, który prezentują panowie z NASA. Dobrze, bo wiemy, że wody na Księżycu jest znacznie więcej niż oczekiwalśmy (i że jest w ogóle). Źle, bo może się okazać, że odzysk wody z jakiejkolwiek formy, w której się znajduje, jest nieco bardziej skomplikowany niż odkręcenia kurka w kranie.

lcross impact
Zdjęcie z kamery pokazujące chmurę pyłu powstałą 20 sekund po uderzeniu sondy w Księżyc /©2009 NASA

Niemniej nie sądźcie, że szerzę defetyzm. Bo nie szerzę (a przynajmniej staram się nie, to tylko mój wrodzony sceptycyzmo-realizm przeze mnie przemawia). Jest się z czego cieszyć. I jest duża szansa, że zanim na Księżycu ludzie wylądują ponownie, będziemy wiedzieli znacznie więcej, a być może nawet wystarczająco dużo, na temat tego gdzie woda się znajduje, w jakiej formie i jak ją wykorzystać…

„Detection of Adsorbed Water and Hydroxyl on the Moon”, Roger N. Clark, Science 326(5952): 562-4; DOI: 10.1126/science.1178105 (24 Sep 2009)

„Temporal and Spatial Variability of Lunar Hydration As Observed by the Deep Impact Spacecraft”, Jessica M. Sunshine, Tony L. Farnham, Lori M. Feaga, Olivier Groussin, Frédéric Merlin, Ralph E. Milliken, Michael F. A’Hearn, Science 326(5952): 565-8; DOI: 10.1126/science.1179788 (24 Sep 2009)

„Character and Spatial Distribution of OH/H2O on the Surface of the Moon Seen by M3 on Chandrayaan-1”, C. M. Pieters, J. N. Goswami, R. N. Clark, M. Annadurai, J. Boardman, B. Buratti, J.-P. Combe, M. D. Dyar, R. Green, J. W. Head, C. Hibbitts, M. Hicks, P. Isaacson, R. Klima, G. Kramer, S. Kumar, E. Livo, S. Lundeen, E. Malaret, T. McCord, J. Mustard, J. Nettles, N. Petro, C. Runyon, M. Staid, J. Sunshine, L. A. Taylor, S. Tompkins, P. Varanasi, Science 326(5952): 568-72; DOI: 10.1126/science.1178658 (24 Sep 2009)

Strona NASA poświęcona sondzie LCROSS

Doniesienie o wydarzeniu na blogu Starts with a Bang

Doniesienie o wydarzeniu na blogu Cat Dynamics

Add to FacebookAdd to DiggAdd to Del.icio.usAdd to StumbleuponAdd to RedditAdd to BlinklistAdd to TwitterAdd to TechnoratiAdd to FurlAdd to Newsvine

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s