Wyróżnienie z chemii za „nowe sposoby łączenia atomów węgla”

Laureatami nagrody Nobla w dziedzinie chemii na rok 2010 zostali Richard Heck, Ei-ichi Negishi oraz Akira Suzuki za odkrycie „nowych sposobów łączenia atomów węgla”. Każdy z tych laureatów ma już reakcję chemiczną nazwaną swoim imieniem – teraz nadeszła pora na nagrodzenie całokształtu osiągnięć tych badaczy w dziedzinie chemii organicznej.

W ramach oczekiwania na dłuższy post kilka ciekawostek dotyczących tej nagrody. Na początek, żeby podsycić narodowy apetyt: Maria Skłodowska-Curie była pierwszą kobietą nagrodzoną w dziedzinie chemii – i jedną z zaledwie czterech kobiet pośród 156 laureatów tej nagrody. Warto też dodać, że kolejną spośród tych czterech pań była jedna z córek Marii – Irène Joliot-Curie.

Małżeństwo Curie wraz z córką Ireną./ źródło: http://www.wikipedia.org (domena publiczna)

Zresztą cała rodzina Skłodowskich-Curie-Joliotów zapisała się wyraźnymi złotymi zgłoskami w historii tej nagrody. W gronie laureatów znalazł się w końcu także małżonek Marii – Pierre oraz małżonej Irene – Frédéric. Frédéric Joliot był też najmłodszym w historii laureatem tej nagrody w dziedzinie chemii (najmłodszym w ogóle był Lawrence Bragg, który dostał Nobla z fizyki w wieku lat zaledwie 25…).

Aby zakończyć tę litanię: Maria Skłodowska była też jedną z zaledwie czterech osób (lecz sześciorga laureatów – pozostałe dwie to organizacje międzynarodowe nagradzane Noblem pokojowym), które nagrodę otrzymały dwukrotnie. Maria zdobyła nagrodę Nobla z fizyki w 1903 roku wraz z mężem oraz Henrim Becquerelem za badania nad promieniotwórczością. Osiem lat później była już samodzielną laureatką nagrody z chemii za odkrycie nowych pierwiastków: radu oraz polonu. Spośród pozostałych trzech osób dwie były także laureatami nagrody z chemii: Linus Pauling (chemia 1954, nagroda pokojowa w 1962) oraz Fred Sanger – nagrodzony z chemii dwukrotnie w 1958 oraz 1980. Sanger zresztą był jednym z dwóch zaledwie ludzi nagrodzonych dwukrotnie w tej samej dziedzinie. Drugim był John Bardeen nagrodzony z fizyki w 1956 oraz 1972.

Najstarszym człowiekiem nagrodzonym za osiągnięcia w chemii został w 2002 John Fenn za odkrycie metody miękkiej jonizacji electrospray (odsyłam do mojego niedawnego cyklu o proteomice). Miał on wówczas 85 lat.

Pomimo tego, że nagrody Nobla są przyznawane od 1901 roku, nagroda z chemii została dotychczas przyznana zaledwie 101 razy. Wynika to ze statutu Fundacji Nobla, który zastrzega prawo do niedawania tej nagrody w przypadku, gdy żadne z rozpatrywanych odkryć nie jest wystarczająco przełomowe. Mniej nagród – automatycznie – przyznawanych było także w czasie wojen światowych. Nagroda z chemii nie została przyznana w latach 1916-17, 1919, 1924, 1933 oraz 1940-42.

Na koniec ponownie krótki filmik-przypomnienie za co została nagroda Nobla z chemii została nadana w zeszłym roku (za stroną Periodic Videos):

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s